Zimy w ostatnich latach stały się nieco łagodniejsze, jednak opady śniegu i intensywne mrozy zdecydowanie nie przeszły do historii. Szczególnie w regionach górskich, gdzie pokrywa śnieżna potrafi utrzymywać się przed dłuższy czas, znacznie utrudniając jazdę kierowcom. Nic więc dziwnego, że wielu z nich zastanawia się nad oponami z kolcami. Czy to rozwiązanie jest dozwolone w naszym kraju?

Zimowe warunki potrafią utrudnić jazdę.

Zimowe warunki potrafią utrudnić jazdę.

Opony z kolcami w Polsce - uwarunkowanie prawne

Według polskich przepisów na drogach publicznych nie można korzystać z opon kolcowanych. Reguluje to art. 60. Ust. 2 pkt. 5. Prawa o ruchu drogowym, w myśl którego: „Zabrania się używania opon z umieszczonymi w nich na trwałe elementami przeciwślizgowymi.”

Zgodnie z obowiązującym prawem opony z kolcami w Polsce można stosować wyłącznie w samochodach biorących udział w wyścigach i rajdach zimowych. I to tylko za zgodą zarządcy drogi, więc władz wojewódzkich, powiatowych, miejskich lub gminnych. Organizator imprezy ma obowiązek uzyskać stosowną zgodę z wyznaczonego organu administracyjnego. (art. 65a ust. 3 pkt 7a).

Opony zimowe z kolcami w Polsce nie są dostępne dla samochodów osobowych. Za nieprzestrzeganie zakazu grozi nie tylko kara finansowa w wysokości 100 zł, lecz także zatrzymanie dowodu rejestracyjnego do czasu usunięcia elementów antypoślizgowych.

Opony z kolcami - historia

Kolcowanie opon jako pierwsi stosowali Skandynawowie w latach 50. ubiegłego wieku. Rozwiązanie miało na celu zwiększenie bezpieczeństwa na drogach w niesprzyjającym klimacie północnoeuropejskim.

Opony zimowe z kolcami na szersze wody wypłynęły w latach 60. i 70. XX wieku, kiedy były chętnie kupowane w całej Europie i Stanach Zjednoczonych. Popularność takich modeli nie trwała jednak długo. Już w końcówce lat 70. opracowano pierwsze teorie na temat ich negatywnego wpływu na stan nawierzchni i bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Analizy tych wyników wymusiły na producentach ograniczenia, a w niektórych krajach kolce do opon samochodowych zostały prawnie zakazane.

Współczesne opony z kolcami znacząco różnią się od swojego pierwowzoru.

Współczesne opony z kolcami znacząco różnią się od swojego pierwowzoru.

Które kraje europejskie dopuszczają możliwość używania opon kolcowanych?

Unia Europejska pozostawia krajom członkowskim autonomię przy decydowaniu o dopuszczeniu do ruchu opon kolcowanych. Przeważnie państwa stosują rygorystyczne obostrzenia, pozwalające wykorzystywać tego typu ogumienie tylko w jasno określonych sytuacjach.

W niektórych regionach Europy istnieje także obowiązek odpowiedniego oznakowania samochodu wykorzystującego kolce oraz dodatkowe ograniczenia prędkości. W państwach skandynawskich, gdzie opony zimowe kolcowane są dozwolone, wjazd do wielu miast na takim ogumieniu jest płatny.

Stosowanie opon z kolcami w sezonie zimowym dozwolone jest okresowo m.in. we Włoszech, Szwecji, Norwegii, Finlandii, Hiszpanii, Austrii, na Litwie, Łotwie oraz w Estonii.

Uwaga kierowcy!
 

W niektórych państwach opony kolcowane są nie tylko dopuszczone do ruchu, a nawet obliguje się kierowców do ich wykorzystywania. Zanim wybierzesz się w podróż po Europie, dowiedz się więcej o obowiązkowym wyposażeniu pojazdów w krajach Unii.

Kiedy stosowanie opon z kolcami ma sens?

Zależnie od intensywności sezonu zimowego w krajach europejskich stosuje się dwa standardy utrzymywania przejezdności dróg publicznych:

  • Standard białej drogi – stosowany w krajach, w których surowe warunki zimowe utrudniają regularne usuwanie oblodzeń, np. w Skandynawii. Przez siarczyste mrozy i intensywne opady oczyszczenie jedni jest bardzo kosztowne, dlatego drogi odśnieża się bez usuwania ubitej warstwy. Takie rozwiązanie wymaga od kierowców stosowania elementów poprawiających przyczepność – jak kolce lub łańcuchy śniegowe.

  • W państwach o cieplejszym klimacie obowiązuje tzw. standard czarnej drogi. Stosuje się go w krajach, w których opady śniegu są rzadsze i mniej intensywne, a warunki pogodowe często się zmieniają (np. kraje środkowoeuropejskie). Samochody w tym przypadku nie muszą być wyposażane w dodatkowe elementy antypoślizgowe.

Polska ze względu na charakter zim oraz nakłady finansowe ponoszone na utrzymanie stanu dróg jest zaliczana do drugiej grupy. Kierowcy w naszym kraju jeżdżą po drogach odśnieżonych i posypanych solą średnio przez ok. 80% sezonu.

Standard białej drogi wymaga od kierowców stosowania elementów antypoślizgowych.

Standard białej drogi wymaga od kierowców stosowania elementów antypoślizgowych.

Opony z kolcami - budowa

Opony z kolcami swoją budową przypominają standardowe modele zimowe, jednak w konstrukcji bieżnika umieszczane są metalowe elementy antypoślizgowe. Ich liczba w dużej mierze zależy od rozmiaru opony, na ogół jest to między 60 a 120 kolców. Waga każdego z nich wynosi mniej więcej 2g. Zarówno kształty korpusów, jak i ich długości bywają bardzo zróżnicowane. Przeważnie jednak mają one długość 10-15 mm, a stosowane w oponach ciężarowych nawet 30 mm.

Standardowy kolec zbudowany jest z dwóch elementów:

  • Korpus - jest to element zagnieżdżony w oponie, w nim umieszczony jest kolec. Wykonany jest z aluminium, stali lub plastiku.

  • Kolec właściwy - element stworzony z bardzo odpornego na ścieranie węglika wolframu. Wystaje ponad powierzchnię opony średnio 1,5 mm.

Budowa kolca

Ogumienie wyposażone w kolce z reguły nie różni się w swojej budowie od opony radialnej, jednak grubość bieżnika pod rowkami jest niekiedy większa, żeby zagwarantować separację pomiędzy opasaniami stalowymi a dołem korpusu kolca. Gdyby warstwa gumy pomiędzy tymi elementami była zbyt cienka, skutkiem byłabym większa penetracja opony przez sól i wodę, a w konsekwencji - szybsza korozja opasań. W przypadku jazdy po suchym asfalcie kolce mogą przyczynić się o mechanicznego uszkodzenia opasania.

Kolce umieszcza się w bieżniku opony po jej wulkanizacji. Zazwyczaj możliwe jest ponowne kolcowanie opon zimowych po zużyciu części elementów lub ich zgubieniu.

Opony Nokian z kolcami o ruchomej budowie

Fińska marka Nokian zaprezentowała koncept innowacyjnego modelu opony z chowanymi kolcami. Projekt znacząco odbiega od pierwszych skandynawskich opon zimowych sprzed kilku dekad, umożliwiając bezpieczną jazdę także w suchych warunkach.

W ogumieniu umieszczono ruchome końcówki metalowe, które pojawiają się i chowają zależnie od potrzeb kierowcy. Według konstruktorów z marki Nokian opony z wysuwanymi kolcami miałyby ostatecznie rozwiązać problem negatywnego wpływu kolców  na stan nawierzchni.

Kolcowanie opon - rozwiązanie wciąż niedoskonałe

Ogumienie z kolcami jest przeznaczone do jazdy po warstwie lodu lub zalegającym, ubitym śniegu. Na tych nawierzchniach jego osiągi są bezkonkurencyjne i przewyższają inne dostępne rozwiązania. W każdych innych warunkach pogodowych, szczególnie na mokrej drodze, zimówki z kolcami sprawdzają się znacznie gorzej od standardowych opon zimowych – obniżając poziom bezpieczeństwa. Nawet na świeżym, kopnym śniegu mogą radzić sobie gorzej ze względu na mniejszą ilość lamelek.

Kolec w oponie.

Kolec w oponie.

Pomimo postępu w dziedzinie wytwarzania kolców, wciąż nie można pominąć ich negatywnego wpływu na stan nawierzchni. Stosowane na asfalcie przyczyniają się pogłębiania kolein, degradacji dróg i zacierania oznakowania poziomego. Wszystko przez zachodzące zmiany w poziomie makro- i mikrochropowatości przy kontakcie materiału z drogą. Wpływa to na obniżenie przyczepności w warunkach letnich (efekt polerowania nawierzchni). Wraz z przebiegiem użytkowania może dochodzić także do wypadania kolców, co szczególnie przy dużych prędkościach stanowi dodatkowe zagrożenie na drodze.