Głośność opon - od czego zależy i jak wpływa na jazdę?

Komfortowa jazda samochodem zależy od wielu czynników. Jednym z nich jest głośność opon. Wiele osób zwraca uwagę na deklarowany poziom generowanego hałasu posiadanego ogumienia dopiero wtedy, gdy zaczyna być on uciążliwy w trakcie jazdy.  Dowiedz się czym może być powodowany nadmierny hałas generowany przez ogumienie oraz  jakie opony warto kupić, by jazda samochodem była komfortowo cicha. 

Hałas generowany przez opony jest głównym źródłem hałasu komunikacyjnego. 

Czym jest głośność opon? 

Głośność opony, czyli tzw. hałas toczenia, to dźwięk, jaki powstaje w momencie kontaktu bieżnika z nawierzchnią drogi. Składają się na niego trzy główne elementy: 

• szum tarcia gumy o asfalt,
• rezonans powietrza uwięzionego w rowkach i kanałach bieżnika,
• wibracje przenoszone przez felgę na zawieszenie i karoserię. 

W kabinie pasażerskiej odbieramy to jako jednostajny, narastający wraz z prędkością szum, który zbyt intensywny staje się poważnym problemem.

W pomiarach laboratoryjnych głośność podaje się w decybelach (dB). Dla opon do samochodów osobowych wartości wahają się zazwyczaj od 67 do 75 dB. Warto zapamiętać jedną zasadę: wzrost głośności o zaledwie 3 dB oznacza subiektywne podwojenie natężenia dźwięku. Dzieje się tak dlatego, ponieważ ludzkie ucho odbiera hałas w skali logarytmicznej. 

Hałas generowany przez opony to nie tylko kwestia komfortu kierowcy i pasażerów. Stanowi także istotny problem środowiskowy. W większości krajów europejskich to właśnie ogumienie stanowi główne źródło hałasu komunikacyjnego, dlatego Parlament Europejski wprowadził obowiązek informowania o poziomie emisji hałasu na etykiecie opony każdego modelu.

Klasa głośności opon – co ona oznacza?

Od maja 2021 roku, wraz z rozpoczęciem obowiązywania Regulacji 2020/740 Parlamentu Europejskiego, na terenie Wspólnoty obowiązuje nowy system oznaczania głośności opon. Został on wprowadzony przy okazji aktualizacji etykiety unijnej. Zastąpił on wcześniejsze oznaczenia, które opierały się na czytelnej ikonie fal dźwiękowych. Według aktualnych wytycznych do określenia poziomu głośności hałasu  używa się oznaczeń A, B i C oraz podanej w decybelach (dB) zaokrąglonej do najbliższej liczby wartości hałasu.

Oficjalna grafika poziomu głośności opon zatwierdzona przez Parlament Europejski (graf. Rozporządzenie 2020/740 PE)

Na etykiecie mogą widnieć:

• klasa A – opony o najniższym poziomie hałasu, co najmniej 3 dB poniżej obowiązującego limitu;
• klasa B – poziom hałasu mieszczący się w aktualnych normach;
• klasa C – poziom hałasu przekraczający przyszłe normy; opony takie nie mogą być wprowadzane do obrotu jako nowe.

Choć odczuwanie hałasu ma charakter subiektywny, różnice wyrażone w decybelach są zauważalne. Nie dziwią zatem pytania kierowców, czy 72 dB to głośne opony? W porównaniu z modelem o deklarowanym poziomie hałasu 68 dB, gdzie różnica wynosi aż 4 dB, poziom w odczuwalnej głośności będzie wyższy ponad dwukrotnie. Oznacza to, że nieprzyjemny szum będzie mocno odczuwalny w kabinie samochodu. 

Indeks głośności opony

Indeks głośności opony to parametr określający poziom hałasu generowanego przez ogumienie podczas toczenia się po nawierzchni. Wartość ta odnosi się do dźwięku emitowanego na zewnątrz pojazdu, a nie bezpośrednio do hałasu odczuwanego w kabinie, choć w praktyce oba te zjawiska są ze sobą ściśle powiązane. Indeks głośności jest jednym z elementów unijnej etykiety opon i podawany jest w decybelach, co pozwala na obiektywne porównanie różnych modeli ogumienia w ustandaryzowanych warunkach testowych.

Warto pamiętać, że indeks głośności jest wartością uzyskaną w warunkach testowych i nie uwzględnia wszystkich czynników występujących podczas codziennej jazdy. Rodzaj nawierzchni, stan zawieszenia, poziom ciśnienia w oponach czy izolacja akustyczna pojazdu mogą znacząco wpływać na rzeczywisty odbiór hałasu. Mimo to parametr ten stanowi cenną wskazówkę przy wyborze ogumienia, szczególnie dla kierowców, którzy cenią wysoki komfort jazdy i często poruszają się po drogach o dobrej jakości.

Indeks głośności opony to nie tylko informacja techniczna, lecz także realny wyznacznik komfortu i kultury jazdy.

Co wpływa na głośność opon?

Głośność opon samochodowych zależy od wielu czynników konstrukcyjnych i eksploatacyjnych. Kluczową rolę odgrywa rzeźba bieżnika – im bardziej agresywny i masywny układ klocków, tym większe prawdopodobieństwo generowania hałasu. Co jeszcze ma wpływ na to zjawisko?

Do najważniejszych zaliczamy: 

Typ bieżnika

Wzór bieżnika, czyli kształt, rozmieszczenie i wielkość klocków mają ogromne znaczenie. Najcichsze są zazwyczaj wzory symetryczne lub asymetryczne ze zmiennym skokiem klocków, które skutecznie rozpraszają fale dźwiękowe. Opony kierunkowe (V-kształtne) oraz mocno nacinane zimówki generują najwięcej hałasu ze względu na powtarzalny układ oraz głębokie rowki.

Sezonowość opony

Modele letnie mają prostszy, bardziej jednolity bieżnik, dlatego zwykle generują niższy hałas. Typowa głośność opon letnich mieści się w zakresie 68–71 dB. Zimówki są głośniejsze – głęboki, nacięty bieżnik zwiększa tarcie o nawierzchnię. Nie jest zatem zaskoczeniem, że kierowcy często skarżą się na głośne opony zimowe. Popularne modele w testach osiągają często 70–72 dB. Ogumienie całoroczne może pracować głośniej od letnich, ale być cichsze od zimowych. Zależność ta wynika z kompromisu między mieszanką oraz charakterystyką bieżnika.

Mieszanka gumowa 

Miękkie mieszanki z dużą ilością krzemionki zapewniają lepszą przyczepność i jednocześnie niższy poziom hałasu. Są one jednak bardziej podatne na ścieranie, co sprawia, że żywotność takiego ogumienia jest krótsza. Twardsze mieszanki stosowane w oponach ekonomicznych lub terenowych zwykle są głośniejsze, jednak wyróżnia je większa trwałość. Jest to więc wybór pomiędzy większym komfortem a trwałością.

Rozmiar i profil opony

Opony szersze oraz niskoprofilowe (np. 245/40 R18 zamiast 205/55 R16) zwiększają obszar kontaktu z drogą, co przekłada się na wyższy poziom hałasu. Mniejsza powierzchnia amortyzująca sprawia, że ogumienie pracuje głośniej, a sam komfort prowadzenia nie jest tak wysoki. Większa średnica koła również podnosi częstotliwość emitowanego dźwięku.

Konstrukcja opony 

Wielu producentów klasy premium wykorzystuje w oferowanych modelach specjalne technologie wygłuszające, które mają za zadanie zmniejszyć hałas w kabinie samochodu. Do najważniejszych można zaliczyć:

• piankę poliuretanową na wewnętrznej stronie opony (ContiSilent, Michelin Acoustic, Pirelli PNCS),
• specjalne ukształtowanie klocków i zmienny skok,
• dodatkowe warstwy tłumiące w konstrukcji.

Mają one za zadanie zmniejszenie hałasu przedostającego się do kabiny samochodu. Pozwalają nawet na zmniejszenie jego natężenia o 9 dB. 

Ciśnienie w oponach

Zbyt niskie ciśnienie w oponach powoduje ugięcie ściany bocznej oraz wpływa na nieprawidłową powierzchnię jej styku z nawierzchnią. Wpływa to nie tylko na zwiększenie oporów toczenia, ale także sprawia, że generowany hałas rośnie. Natomiast utrzymywanie za wysokiego ciśnienia wpływa na z twardość gumy i przenoszenie drgań. 

Prędkość jazdy

Im szybciej jedziesz, tym większa jest siła odrywania powietrza od bieżnika – to naturalnie zwiększa hałas. Przykładowo, wzrost prędkości o 10 km/h podnosi poziom hałasu o około 2-4 dB. Warto dodać, że to właśnie opony są głównym źródłem generowanego przez samochód hałasu przy prędkościach między 50 a 120 km/h. 

Stan techniczny opon

Zły stan techniczny wpływa nie tylko na pogorszenie się właściwości jezdnych, ale także na poziom generowanego przez ogumienie hałasu. Nierównomierne zużycie, odkształcenia czy uszkodzenia bieżnika lub wyząbkowane opony mogą powodować dodatkowy hałas i wibracje. 

Jak mierzony jest poziom głośności opony?

Pomiar hałasu opon odbywa się według ściśle określonych procedur, których celem jest zapewnienie powtarzalności i porównywalności wyników pomiędzy różnymi producentami i modelami ogumienia. W Unii Europejskiej obowiązują w tym zakresie jednolite normy homologacyjne*. Oznacza to, że wartości podawane na etykietach opon nie są deklaracjami marketingowymi producentów ogumienia, ale rezultatem standaryzowanych testów przeprowadzanych w kontrolowanych warunkach.

Jak przebiega taki proces?

Badanie hałasu toczenia dotyczy tzw. hałasu zewnętrznego, czyli dźwięku emitowanego przez oponę do otoczenia podczas jazdy. Test przeprowadza się na specjalnym torze pomiarowym lub stanowisku badawczym, którego nawierzchnia ma ściśle określoną strukturę i chropowatość. Dzięki temu eliminuje się wpływ przypadkowych czynników, takich jak jakość asfaltu czy jego zużycie, które w normalnych warunkach drogowych znacząco zmieniają poziom generowanego hałasu.

W warunkach laboratoryjnych – lub na zamkniętych obiektach badawczych – opona montowana jest na pojeździe testowym albo specjalnej platformie pomiarowej. Samochód rozpędzany jest do określonej prędkości (najczęściej około 80 km/h), po czym przejeżdża przez strefę pomiarową na biegu jałowym, z wyłączonym napędem. Taki sposób przejazdu pozwala wyeliminować dźwięki pochodzące od silnika i układu przeniesienia napędu, tak aby rejestrowany był wyłącznie hałas generowany przez toczenie opon po nawierzchni.

Dźwięk ten rejestrowany jest przez precyzyjne mikrofony rozmieszczone po obu stronach toru pomiarowego. Są one ustawione w dokładnie określonej odległości i na ustalonej wysokości nad nawierzchnią. W momencie przejazdu pojazdu przez strefę pomiarową instrumenty wychwytują natężenie poziomu głośności. Każdy test wykonywany jest kilkukrotnie, zarówno w jednym, jak i w przeciwnym kierunku jazdy, a ostateczny wynik stanowi średnia arytmetyczna uzyskanych pomiarów. Takie podejście pozwala ograniczyć wpływ wiatru, drobnych nierówności czy innych zakłóceń zewnętrznych.

Istotnym elementem procedury są również warunki środowiskowe. Temperatura powietrza i nawierzchni, wilgotność oraz prędkość wiatru muszą mieścić się w określonych przedziałach. Opony przed badaniem są odpowiednio przygotowywane – powinny mieć właściwe ciśnienie, oraz być „dotarte” (nie mogą być jednak nadmiernie zużyte). Wszystko po to, aby pomiar odzwierciedlał typowe zachowanie nowej opony w normalnej eksploatacji.

Jak odróżnić szum opon od szumu łożysk?

Słysząc podejrzany hałas wydobywający się z okolic kół, wielu kierowców ma problem z rozróżnieniem, czy jest on generowany przez opony, czy oznacza problemy z zawieszeniem auta. Jak więc odróżnić szum opon od szumu łożysk?

Hałas generowany przez ogumienie podczas jazdy zmienia się wraz z prędkością, ale nie zależy od obciążenia układu kierowniczego. Charakterystyczny jest jednostajny szumiący dźwięk lub lekkie buczenie, które cichnie przy zwalnianiu. Natomiast szum łożyska koła narasta przy skręcaniu w jedną stronę (obciążenie łożyska) i maleje przy skręcie w przeciwną. Często towarzyszą mu wibracje wyczuwalne na kierownicy lub podłodze. 

Jeżeli nie masz pewności co do źródła hałasu, najlepiej umówić się na wizytę u mechanika.  

Buczenie opon podczas jazdy

Buczenie opon podczas jazdy pojawia się najczęściej w określonym zakresie prędkości (60–90 km/h). Dźwięk ten to po prostu rezonans powietrza w kanałach bieżnika lub efekt powtarzalnego wzoru klocków. 

Niestety, zjawisko to może być powiązane również ze złym stanem technicznym opon – szczególnie, jeśli problem pojawił się nagle. W pierwszej kolejności skontroluj ciśnienie oraz sprawdź, czy nie są zauważalne pierwsze ślady nierównomiernego zużycia bieżnika.

Jaki jest wpływ głośności opon na zdrowie?

Długotrwałe przebywanie w hałasie, nawet jeśli wydaje się „tylko” szumem ogumienia, nie jest obojętne dla organizmu. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznaje hałas drogowy za drugie (po zanieczyszczeniu powietrza) największe zagrożenie środowiskowe w Europie. Opony są przy tym odpowiedzialne za 70–90 % całego hałasu generowanego przez samochód przy prędkościach 50–120 km/h, więc to właśnie one w największym stopniu decydują o tym, ile decybeli dociera do naszych uszu przez wiele godzin w tygodniu.

Najpoważniejsze konsekwencje zdrowotne związane z głośnością opon:

• nadmierne zmęczenie,
• uszkodzenie słuchu,
• problemy ze snem i koncentracją,
• problemy sercowe i z układem krążenia.

Czy głośne opony są bezpieczne?

Głośne opony są bezpieczne w użytkowaniu, jeśli wynika to z konstrukcji, a sama wartość hałasu została prawidłowo opisana na unijnej etykiecie. Jedynym negatywnym skutkiem może być złe samopoczucie kierowcy i pasażerów, które podczas długotrwałej jazdy może mieć wpływ na obniżenie koncentracji czy nadmierne rozdrażnienie.

Inaczej jest w przypadku ogumienia, które generuje nadmierny hałas przez zły stan techniczny. Kwestia ta może mieć bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo na drodze. Zużyte, niesprawne egzemplarze nie spełniają całkowicie swojego zadania. Gorsza przyczepność, wydłużona droga hamowania, niestabilność pojazdu czy nawet zagrożenie wystrzałem opony podczas jazdy po drodze szybkiego ruchu to tylko kilka niebezpieczeństw, z którymi przyjdzie mierzyć się kierowcy. 

Jakie są dopuszczalne limity głośności opon?

Aby uzyskać homologację, producenci ogumienia muszą spełniać aktualne wymagania dotyczące poziomu hałasu. Nie stanowi to jednak dla nich większego problemu. Podczas prowadzonych testów różnice między kontrolowanymi modelami plasują się na poziomie 6-8 dB(A). Sporo modeli – szczególnie najcichsze opony letnie – osiąga wynik nawet 4-6 dB(A) poniżej limitu. Wiele zbliża się także do tego progu na 2 dB(A). 

Te graniczne wartości określa Regulamin nr 117 Europejskiej Komisji Gospodarczej Organizacji Narodów Zjednoczonych – zbiór jednolitych przepisów dotyczących homologacji opon w odniesieniu do emisji hałasu toczenia i przyczepności na mokrych nawierzchniach. 

Poniżej prezentujemy tzw. tabelę decybeli.

*Regulamin nr 117 Europejskiej Komisji Gospodarczej Narodów Zjednoczonych (EKG ONZ) o Jednolitych przepisy dotyczące homologacji opon w odniesieniu do emisji hałasu toczenia lub przyczepności na mokrych nawierzchniach, lub oporu toczenia [2016/1350].