Czy lepiej używać zimą węższych czy szerszych opon? Jakie są zalety poszczególnych rozwiązań. Od czego powinna zależeć nasza decyzja. Sprawdźmy.
Aby odpowiedzieć na te pytania, należy zrozumieć pewne zależności istniejące na poziomie fizyki. Zacznijmy od prostego przykładu. Nie jest tajemnicą, że człowiekowi trudno poruszać się po typowym lodzie. Dzieje się tak z uwagi na brak przyczepności buta do powierzchni. Posiadanie nart bądź rakiet niewiele zmieni. Natomiast używanie łyżew czy raków pozwoli nam poruszać się stosunkowo swobodnie.
Zimą mamy do czynienia ze zróżnicowanymi warunkami drogowymi (fot. Goodyear).
Gdy mamy zaś do czynienia z kopnym śniegiem posiadanie łyżew czy raków na niewiele się zda. Natomiast narty lub rakiety spowodują, że nie będziemy zapadali się w śniegu, co umożliwi nam przemieszczanie się.
Jak zatem widać, istotą poruszania się po nawierzchniach zimowych jest wywieranie odpowiedniego nacisku jednostkowego na podłoże. Jest to bezpośrednio związane z powierzchnią kontaktową pomiędzy człowiekiem a nawierzchnią. Dla lodu wymagane są bardzo duże naciski jednostkowe (jak najmniejsza powierzchnia styku z podłożem). Dla kopnego śniegu wymagane są z kolei jak najmniejsze naciski jednostkowe (jak największa powierzchnia styku z podłożem), co zapewniają narty i rakiety śnieżne.
Analogiczne przykłady znajdziemy w świecie motoryzacji:
-
motocykle, które ścigają się na torze lodowym (odpowiednik naszego żużla) są wyposażone w opony z metalowymi kolcami,
-
samochody rajdowe ścigające się po lodzie są również wyposażone w opony z metalowymi kolcami,
-
samochody osobowe wykorzystywane do jazdy po terenach arktycznych w bardzo głębokim śniegu (tzw. śniegołazy - np. pojazdy typu BIG FOOT czy ARCTIC TRUCK) są wyposażone w ogromne opony o średnicy ponad 1 metra i szerokości około 500 mm, w których ciśnienie powietrza to 0,2 bara (czyli 10 razy mniej, niż w zwykłych samochodach terenowych!),
-
pojazdy takie, jak ratraki czy skutery śnieżne mają gąsienice, które powodują, że pojazdy nie zapadają się nawet w najmiększym puchu śniegowym oraz nie wpadają w poślizgi.
Nacisk jednostkowy jest, jak zatem widać, głównym kryterium doboru opon. Dla lodu nacisk jednostkowy musi być jak największy, dla śniegu kopnego jak najmniejszy.
Przed wyruszeniem w trasę sprawdź stan techniczny opon (fot. Goodyear).
Z jakimi warunkami możemy mieć do czynienia jeżdżąc autem osobowym po zimowych drogach?
Masz kłopot z wyborem opon zimowych?
Na zimowych drogach możemy mieć do czynienia z następującymi nawierzchniami:
-
suchy asfalt,
-
wilgotny asfalt,
-
mokry asfalt z warstwą wody lub kałużami,
-
asfalt zanieczyszczony opadłymi z drzew liśćmi czy z błotem naniesionym przez wodę czy pojazdy wyjeżdżające z pola,
-
śnieg luźny suchy, kopny,
-
śnieg luźny zmrożony, zalodzony,
-
zajeżdżony śnieg, nie wyślizgany,
-
wyślizgany zajeżdżony śnieg,
-
śnieg luźny mokry, klejący się,
-
śnieg roztopiony, szlam, błoto pośniegowe,
-
śnieg zbrylony, kasza śniegowa,
-
"czarny lód"/ zamarznięta wilgoć,
-
"biały lód"/ wyślizgany zajeżdżony śnieg, pod śniegiem lód,
-
"tarka"/ zamarznięta woda ze śniegiem zlodowaciały szlam.
W zimie możemy mieć także do czynienia z nawierzchniami warstwowymi – np.: spodnia warstwa to lód lub zajeżdżony śnieg (najmniejsza możliwa przyczepność), a górna warstwa to kopny, suchy lub mokry, luźny śnieg, który daje duże opory ruchu.
Musimy wziąć również pod uwagę poprzeczną (różne nawierzchnie po obu stronach pojazdu, koleiny lodowe i szlamowe), wzdłużną (w lasach, na wiaduktach, na mostach, estakadach, w tunelach, w obszarze zamieszkałym, posypane piaskiem, solą, żużlem) oraz skośną zmienność nawierzchni (połączenie obu ww. zmienności).
Znaczenie dla poziomu przyczepności mają również nierówności nawierzchni śnieżno-lodowych (np. grzbiety lodowe, zamarznięte lodowe koleiny, garbki i garby śnieżno-lodowe lub dołki śnieżno-lodowe).
W górach pomocne mogą okazać się łańcuchy śniegowe montowane na oponach (fot. Goodyear).
Jak dobrać opony odpowiednie dla danych warunków?
Biorąc pod uwagę taką różnorodność, trudno jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie dotyczące wyboru szerokich bądź wąskich opon na zimę. Można natomiast przedstawić pewne zależności, na podstawie których każda osoba będzie mogła dobrać odpowiednią dla siebie szerokość opon.
W niektórych przypadkach, sama zmiana szerokości opony może nic nie dać, gdy inne, niżej opisane, czynniki nie zostaną uwzględnione.
Optymalne opony dla poszczególnych nawierzchni:
Nawierzchnie asfaltowe:
suchy asfalt i wilgotny asfalt – w przypadku bardzo dobrego stanu drogi najlepiej wybrać szerokie opony. Jeśli natomiast asfalt jest nierówny (np. dziurawy, są koleiny, posiada dużo łat) szeroka opona ma mniejszą przyczepność niż węższa.
mokry asfalt z warstwą wody lub kałużami - najlepiej użyć węższych opon, z uwagi na wyższy współczynnik odprowadzania wody. Czym szersza opona, tym więcej wody musi odprowadzić.
asfalt zanieczyszczony – jeśli droga jest pokryta opadłymi liśćmi lub błotem naniesionym przez wodę czy pojazdy wyjeżdżające z pola najlepiej sprawdzą się wąskie opony.
Nawierzchnie śnieżne:
śnieg luźny suchy, kopny; śnieg luźny zmrożony, zalodzony, sypki; śnieg luźny mokry, klejący się - są to nawierzchni miękkie, mające to do siebie, że są zapadające się oraz przemieszczalne. Jest to główny powód ograniczonej mobilności. Preferowane są opony szerokie, o agresywnym bieżniku kostkowym. Lamelki w oponie są mało skuteczne a największą skuteczność mają opony typowo terenowe np.: z bieżnikiem w jodełkę.
Dowiedz się więcej o przyczepności
zajeżdżony śnieg, nie wyślizgany - charakteryzuje się obniżoną przyczepnością nawierzchni. Trudno powiedzieć jaka szerokość opony będzie optymalna, ale dobrą przyczepność dają opony z lamelkami i agresywną rzeźbą bieżnika. Dobra kierowalność zapewniają zaś opony z agresywną krawędzią boczną bieżnika.
wyślizgany zajeżdżony śnieg - jest nawierzchnią twardą, zbliżoną do nawierzchni lodowej oraz charakteryzującą się znacznie obniżoną przyczepnością nawierzchni. Najwygodniej skorzystać zatem z wąskich opon z dobrymi lamelkami. Zygzakowate lamelki w tych warunkach gwarantują największą przyczepność zarówno wzdłużną (ruszanie i hamowanie) jak i poprzeczną (kierowalność i stabilność).
śnieg roztopiony, szlam, błoto pośniegowe; śnieg zbrylony, kasza śniegowa - jest nawierzchnią miękką i zachowuje się podobnie, jak śnieg luźny suchy, kopny.
Nawierzchnie lodowe:
"czarny lód" / zamarznięta wilgoć; pod śniegiem lód - jest to nawierzchnia płaska i twarda, charakteryzujaca się znacznie obniżoną przyczepnością. Dlatego najlepiej wybrać szersze opony z dobrymi lamelkami. Zygzakowate lamelki w tych warunkach dają największą przyczepność - zarówno wzdłużną (ruszanie i hamowanie), jak i poprzeczną (kierowalność i stabilność).
"biały lód" / wyślizgany zajeżdżony śnieg - jest to nawierzchnia twarda i nie zawsze równa, co powoduje większe problemy z utrzymaniem kierunku jazdy (nawet na wprost). Ze względu na nierówności polecane są opony o najwyższych profilach np.: 80 czy nawet 85. Żeby podwyższyć profil opony trzeba również zmienić felgę na mniejszą nawet o 2 rozmiary. Podwyższenie profilu powoduje, że opona ma większą wysokość pomiędzy felgą a nawierzchnią. Dzięki temu "wchłania" nierówności (dopasowując się do nich) co zwiększa przyczepność.
"tarka" / zamarznięta woda ze śniegiem; zlodowaciały szlam - jest to nawierzchnia twarda i chropowata. Trudno powiedzieć jaka szerokość opony będzie optymalna, ale agresywna rzeźba bieżnika zwiększy przyczepność.
Najogólniej rzecz biorąc, można przyjąć, że szersze opony będą lepsze na miękkiej nawierzchni – samochód nie będzie się wtedy zapadał. W przypadku nawierzchni twardych, lepsze powinny być wąskie opony, które wywierając większy nacisk jednostkowy, sprzyjając zwiększeniu przyczepności.
Opony zawsze powinniśmy dobierać do naszych potrzeb i stylu jazdy (fot. Goodyear).
Które opony wybrać? Szersze czy węższe?
Powinieneś określić po jakich nawierzchniach jeździsz najczęściej i co jest Ci bardziej potrzebne - mobilność i trakcja czy kierowalność i stabilność.
Podstawowe kryteria optymalnego wyboru opon zimowych:
maksymalna mobilność i trakcja - to gwarant możliwie najlepszej zdolności do poruszania się nawet w ekstremalnych warunkach zimowych: zaspy, lodowe górskie podjazdy – przyczepność na odśnieżonej "czarnej" drodze ma drugorzędne znaczenie,
maksymalna stabilność i kierowalność - oznacza najwyższy poziom bezpieczeństwa w każdych warunkach; mobilność i trakcja w ekstremalnych warunkach ma mniejsze znaczenie.
Podstawowe grupy potrzeb kierowców zimowych:
jazda autostradami, drogami ekspresowymi, drogami krajowymi lub jazda w centrach dużych miast – na tych drogach poruszamy się w większości na czarnym asfalcie. Najbardziej docenimy opony zimowe w przypadku nagłych opadów śniegu, ataku gołoledzi lub prób wyjazdu z nieodśnieżonych dróg osiedlowych. W tej sytuacji najlepiej zastosować standardowe opony zimowe o szerokości takiej samej, jak letnie opony. Aby zwiększyć przyczepność na lodzie można użyć opon o jeden rozmiar węższych.
Dowiedz się więcej o oponach zimowych
jazda drogami lokalnymi, jazda w małych miejscowościach przez które nie przechodzą drogi krajowe, okazjonalne wyjazdy w trasy po drogach "czarnych" – w przypadku śnieżnej zimy może się okazać, że większość przebiegów przypada na drogi całkowicie lub częściowo pokryte śniegiem. Do takich warunków jazdy polecane są standardowe opony zimowe o szerokości mniejszej o dwa rozmiary (kopny śnieg spotyka się rzadko a w większości dominuje śnieg ubity lub lód).
Kierowcom posiadającym nienajlepsze umiejętności jazdy po ośnieżonej nawierzchni lub kierowcom, którzy chcą mieć pewność, że wszędzie przejadą, poleca się opony zimowe do ekstremalnych warunków drogowych o szerokości mniejszej o jeden lub dwa rozmiary niż letnie.
jazdy drogami górskimi, jazdy na mało uczęszczanych drogach lokalnych w obszarach gdzie są duże opady śniegu lub gdzie drogi są zawiewane – jazda pod strome wzniesienia i zjazdy ze stromych wzniesień, szczególnie w górach, wymagają szczególnie dobranych opon.
W najcięższych warunkach śniegowo-lodowych poleca się tylko opony zimowe do ekstremalnych warunków drogowych o szerokości mniejszej o dwa lub nawet trzy rozmiary niż letnie. Takie opony, w porównaniu ze zwykłymi zimówkami, gwarantują tak dużą trakcję, że w większości przypadków nie ma potrzeby zakładania łańcuchów śniegowych. Opony tego typu mogą być chwilowo eksploatowane na obniżonym ciśnieniu powietrza (jednak nie mniej niż 1.2 bara) co w przypadku miękkich nawierzchni (np. zasp) może nawet o 100% zwiększyć powierzchnie przylegania - czyli uzyska się taki efekt, jakby opona była dwa razy szersza. Takie opony produkują tylko najwięksi producenci opon, jak Goodyear, Bridgestone czy Continental i są to najdroższe opony na rynku.
Zawsze należy montować opony w rozmiarze zalecanym przez producenta pojazdu (fot. Goodyear).
Które opony są "szerokie", a które "wąskie"?
Bardzo ważne jest przyjęcie szerokości bazowej, czyli takiej, wobec której możemy następnie odnieść pojęcia opon szerszych i węższych.
Każdy model samochodu ma zazwyczaj dopuszczane przez producenta trzy szerokości opony. Dla opon letnich najlepsze jest stosowanie opon najszerszych, choć ze względów ekonomicznych w tańszych modelach fabrycznie stosowane są opony najwęższe. Opony nie mogą być ani szersze, ani węższe, niż te, które przewiduje instrukcja.
Za szerokie opony zimowe są uważane opony o szerokości największej jaką dopuszcza producent samochodu. Za opony wąskie uważane są opony o szerokości najmniejszej jaką dopuszcza producent.
Jeśli nie zastosujemy się do rozmiarów przewidzianych w instrukcji obsługi pojazdu auto może zostać uznane za niesprawne podczas np. kontroli drogowej czy badania technicznego. W przypadku kolizji, nawet jeśli nie jesteśmy jej sprawcą, może to skutkować unieważnieniem ubezpieczenia OC i AC (ze względu na dokonanie nielegalnej przeróbki polegającej na zastosowaniu opon o nieodpowiednim rozmiarze).
Szerokie czy wąskie opony na zimę? Podsumowanie
Różnorodność konfiguracji doboru opon w zależności od warunków - biorąc pod uwagę zmienność zimowej pogody - zmusiłaby nas do wymiany opon kilka razy w tygodniu. Dlatego wybierając szerokość zimowych opon musimy zdecydować się na pewien kompromis.
Jeśli najczęściej mamy okazję jeździć w niebezpiecznych warunkach oblodzenia dróg, warto - ze względów bezpieczeństwa - stosować opony węższe.
Jeśli natomiast przez większą część zimy przychodzi nam poruszać się po odśnieżonym asfalcie, radzimy zachować standardowy rozmiar opon.
Pamiętaj! Zawsze używaj rozmiaru opon zalecanego do Twojego pojazdu przez producenta auta. Wybór opon węższych lub szerszych zawsze powinien odbywać się w zakresie rozmiarów wskazanych przez producenta pojazdu.