Dosyć często pojawiają się pytania dotyczące używania zimą opon z kolcami. W tym artykule wskażemy podstawę prawną regulującą tę kwestię na terytorium Polski, omówimy budowę i historię opon z kolcami, przedstawimy ich zalety i wady oraz wskażemy przykłady państw, gdzie ich stosowanie jest dozwolone.
Używanie opon z kolcami jest zabronione w Polsce. Poza dwoma szczególnymi przypadkami.
Czy w Polsce można korzystać z opon z kolcami?
Dowiedz się więcej o przyczepności
Używanie opon z kolcami jest w Polsce zabronione na podstawie art. 60. ust. 2 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym. Z zastrzeżeniem, że opony kolcowane można stosować w pojazdach biorących udział w rajdach i wyścigach zimowych za zgodą zarządcy drogi, a więc np. zarządu województwa, zarządu powiatu bądź wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w zależności od kategorii drogi, na której odbywa impreza. Obowiązek uzyskania zgody spoczywa na organizatorze wydarzenia, co reguluje dodany 22 lipca 2010 roku art. 65a ust. 3 pkt 7a p.r.d. Opon kolcowanych można używać ponadto na rowerach.
Historia opon z kolcami
Współczesne opony kolcowane zaczęły być stosowane w Skandynawii w latach 50. XX wieku. Ich zadaniem było podniesienie przyczepności na zaśnieżonych i oblodzonych drogach.
Lata 60. i 70. poprzedniego wieku to okres ekspansji opon kolcowanych w USA i Europie. Jednak pod koniec lat 70., głównie w Stanach Zjednoczonych, zaczęły powstawać pierwsze opracowania na temat wpływu opon z kolcami na bezpieczeństwo w ruchu drogowym oraz zużycie nawierzchni drogowych. Wyniki analiz wymusiły na producentach ograniczenie tych wad, a na rządach niektórych krajów – wprowadzenie zakazu stosowania opon kolcowanych.
Budowa kolca i opony
Typowa opona z kolcami jest oponą zimową z umieszczonymi w bieżniku metalowymi kolcami. Ich liczba, w zależności od modelu i rozmiaru opony, waha się od 60 do 120. Każdy kolec waży ok. 2 gramy. Kolec zasadniczo składa się z dwóch elementów:
-
kolca właściwego - elementu wykonanego z bardzo odpornego na ścieranie węglika wolframu, który wystaje średnio 1,5 mm nad powierzchnię opony;
-
korpusu - elementu zagnieżdżonego w oponie, w którym umieszczony jest kolec. Korpus może być wykonany ze stali, aluminium lub z plastiku.
Długości kolców, jak i kształty korpusów bywają bardzo zróżnicowane. Typowe kolce wykorzystywane do opon osobowych mają długość 10-15mm. Zaś kolce do pojazdów ciężarowych dochodzą nawet do 30mm. Kolce umiejscowione są w gumie bieżnika. Opona z kolcami zwykle nie odbiega swą konstrukcją od opony radialnej, chociaż grubość bieżnika pod rowkami może być troszkę większa, aby zapewnić wystarczającą separacje pomiędzy dołem korpusu kolca a opasaniami stalowymi. Zbyt cienka warta gumy pomiędzy tymi elementami mogłaby bowiem ułatwić penetrację wody i soli w głąb opony i w konsekwencji przyspieszyć korozję opasań. Mogłyby też przyczynić się do uszkodzenia mechanicznego opasań przez kolce w czasie jazdy po suchym asfalcie, nagłego wjazdu na krawężnik lub w dziurę. Kolce umieszczane są w oponie po jej wulkanizacji. Zwykle możliwe jest ponowne kolcowanie po zgubieniu lub zużyciu kolców.
Cechy opon z kolcami
Przeczytaj więcej o oponach zimowych
Opony z kolcami zostały stworzone z myślą o jeździe po warstwie zalegającego na jezdni ubitego śniegu oraz lodu i tu ich osiągi przewyższają wszystkie pozostałe rozwiązania. W każdych innych warunkach, a zwłaszcza na mokrej drodze, radzą sobie zdecydowanie gorzej niż normalne opony zimowe - obniżając poziom bezpieczeństwa. Nawet na kopnym śniegu, ze względu na mniejszą liczbę lamelek, mogą spisywać się gorzej.
Pomimo ogromnego postępu w tej dziedzinie nie można pominąć negatywnego wpływu opon z kolcami na stan nawierzchni drogowych. Współczesne kolce mimo, że w mniejszym stopniu niż jeszcze kilkanaście lat temu, ciągle przyczyniają się do degradacji dróg, pogłębiania kolein i niszczenia oznakowań poziomych jezdni. Interakcja kolca z asfaltem zmienia poziom jego mikro- i makrochropowatości, co może mieć wpływ na poziom przyczepności zarówno w warunkach zimowych jak i letnich- efekt polerowania nawierzchni.
W krajach skandynawskich, gdzie stosowanie opon z kolcami w okresie zimowym jest dozwolone, wjazd do wielu dużych miast na tych oponach jest płatny. Wraz z przebiegiem użytkowania opon z kolcami może dochodzić do wypadania kolców, co zwłaszcza przy dużych prędkościach może stanowić dodatkowe zagrożenie za takim pojazdem.
Gdzie ma sens stosowanie opony z kolcami?
Rozważając zasadność stosowania opon z kolcami należy wspomnieć o dwóch obowiązujących standardach zimowego utrzymania dróg:
-
standardzie „białej drogi” ,
-
standardzie „czarnej drogi”,
Standard białej drogi obowiązuje tam, gdzie ciężkie warunki zimowe utrzymują się przez wiele miesięcy. Tak jest na przykład w Skandynawii, gdzie oczyszczanie i usuwanie oblodzeń jest zbyt trudne i kosztowne. Drogi są odśnieżane lecz pozostaje warstwa ubitego śniegu. Sytuacja taka wymaga stosowania rozwiązań wspomagających przyczepność, z których najlepszym są właśnie opony z kolcami.
Standard czarnej drogi obowiązuje generalnie w państwach o klimacie cieplejszym, gdzie opady śniegu są mniej intensywne, mniej regularne, a pogoda cechuje się większą zmiennością. Polskę ze względu na charakter występujących zim oraz nakłady ponoszone na utrzymanie dróg należy zaliczyć do tej grupy. Ponad 80 % zimy jeździmy w Polsce po czarnych, odśnieżonych, posypanych solą drogach. Nie ma więc podstaw aby stosować opony z kolcami.
Które kraje europejskie dopuszczają możliwość używania opon z kolcami?
W Europie stosowanie opon z kolcami w okresie zimowym dozwolone jest między innymi w:
-
Norwegii,
-
Finlandii,
-
Szwecji,
-
Szwajcarii,
-
Austrii,
-
Włoszech.
Zwykle wyznaczone są okresy kiedy można je stosować , nałożone są dodatkowe ograniczenia prędkości oraz w niektórych państwach wymagane jest odpowiednie oznaczenie samochodu.