Czym jest stabilizator zawieszenia? Jak wpływa na przyczepność pojazdu? Zapraszamy do nowego cyklu: "Elementy zawieszenia samochodu", w którym omówimy najważniejsze zagadnienia związane z zawieszeniem pojazdu.
O stabilizatorze w naszym samochodzie przypominamy sobie, gdy podczas przeglądu naszego pojazdu, diagnosta ogłasza nam usterkę w postaci uszkodzonych łączników stabilizatora. Bardziej doświadczeni kierowcy uszkodzenie rozpoznają po niepokojących głuchych stukach dochodzących z okolic zawieszenia podczas powolnego przejazdu np. przez torowisko.
Przyczyną większości uszkodzeń jest stan naszych dróg - koło wpadające w dziurę powoduje gwałtowne uderzenie, które w końcu prędzej czy później rozerwie gumową końcówkę łącznika. Częstszym wymianom podlegają łączniki z prawej strony pojazdu – to wynik gorszego stanu nawierzchni po stronie pobocza.
Naprawa zazwyczaj nie jest skomplikowana ani droga. Cena części nie powinna przekroczyć kilkudziesięciu złotych w przypadku elementu popularnej marki. Jazda z uszkodzonym łącznikiem stabilizatora negatywnie wpływa na bezpieczeństwo. W poniższym tekście postaramy się wytłumaczyć dlaczego.
Jak działa stabilizator?
Wyobraźmy sobie jadący przez zakręt samochód. Działa na niego siła odśrodkowa. W związku z tą siłą, cały ciężar pojazdu przenoszony jest na koło zewnętrzne. Sytuację potęguje fakt, iż z tego samego powodu koło wewnętrzne traci przyczepność. Cały samochód przechyla się w kierunku przedniego zewnętrznego koła.
Stabilizator zawieszenia: dzięki stabilizatorowi utrzymujemy tor jazdy
Jak temu zaradzić?
Gdyby stół miał lewą, przednią nogę krótszą (analogicznie do przechylonego w tym kierunku samochodu) w takiej pozycji by się chwiał. Gdy nic nie możemy podłożyć pod żadną z jego nóg, skracamy po prostu przeciwną (prawą przednią) nogę. Stół wprawdzie się teraz przechyli do przodu, ale odzyska stabilność.
Identycznie działa stabilizator – spina on oba wahacze i przenosi ich ruch z jednej strony na drugą. Czyli, jeśli podniesie się lewy wahacz to prawy również się podniesie. To, w jakim stopniu ten ruch jest przenoszony, reguluje średnica pręta z jakiego stabilizator jest zrobiony. Im sztywniejszy – tym większa część sił jest przenoszonych.
Stabilizator zawieszenia: budowa stabilizatora.
Prawdziwa rola stabilizatora
Inżynier projektujący pracę zawieszenia wybaczającego błędy niedoświadczonego kierowcy, zastosuje jedynie przedni stabilizator. Takie działanie wprawdzie wywoła podsterowną charakterystykę prowadzenia pojazdu, ale jednocześnie spowoduje bardzo neutralne zachowanie się pojazdu w zakręcie, poprzez zwiększenie przyczepności tylnej osi. Przy niższych prędkościach stabilizator zwiększy także poprawną reakcję na ruchy kierownicą.
Inaczej będzie, gdy projektujemy szybki i przejeżdżający często z dużymi prędkościami przez zakręty samochód. Będzie on wtedy wyposażony dodatkowo w tylny stabilizator. Poprawi on przyczepność kół przednich w zakręcie przejeżdżanym „z gazem”, gdy transfer masy obciąża koła tylne.
Ważnym elementem przy wykorzystywaniu zasady działania stabilizatorów, jest sztywność nadwozia – to poprzez nie balans masy jest przekazywany z przedniej do tylnej części pojazdu i na odwrót. Stąd między innymi dążenia konstruktorów do tworzenia coraz to sztywniejszych konstrukcji.
Stabilizator zawieszenia: ruch stabilizatora
Jaki wpływ stabilizator ma na nasze bezpieczeństwo?
Pamiętajmy, iż przyczepność na drodze to nasze bezpieczeństwo. To właśnie w trosce o nie, zaopatrujemy się w jak najlepsze opony, dbając by ich stan był jak najlepszy. Stabilizator natomiast dba o to, by w sposób maksymalny wykorzystać przyczepność wszystkich kół - zmniejszając przechył i obciążenie pojedynczych kół w zakręcie - przenosi rolę przyczepności na wszystkie koła.
W zakręcie samochód z uszkodzonymi łącznikami może zachować się nerwowo i niestabilnie (bo raz będzie się prowadził z wykorzystaniem stabilizatorów a chwilę później ich praca będzie niwelowana przez luzy na łącznikach).
Częstym błędem u osób tuningujących swoje samochody jest zapominanie o stabilizatorach. Tunerzy zwiększają sztywność zawieszenia stosując sportowe sprężyny i amortyzatory. Nie zdają sobie jednak sprawy, iż fabryczny stabilizator nie został zaprojektowany do pracy w takich warunkach. Będzie on po prostu zbyt wiotki by przenieść w dostateczny sposób zwiększone siły generowane przez sportowe zawieszenie. Efektem takich zabiegów może niepożądana charakterystyka prowadzenia pojazdu. Rozwiązaniem może być zastosowanie wyczynowego odpowiednika o zwiększonej średnicy.
Stabilizator zawieszenia: praca stabilizatora sprawia że utrzymujemy przyczepność w zakręcie
W następnym cyklu o zawieszeniach w pojazdach, przybliżymy Wam wpływ zbieżności kół przednich i tylnych na prowadzenie pojazdu. Zapraszamy!