Samochody osobowe 4x4 - charakterystyka

  • autor: mgr inż. Dariusz Wojdas

Napęd na cztery koła nie jest tylko i wyłącznie domeną samochodów terenowych i uterenowionych (zaliczają się do nich popularne auta typu SUV). Występuje on również w wielu autach osobowych.

Wyróżniamy następujące typy samochodów osobowych wyposażonych w napęd 4x4:

  • sportowe kompakty, np. Subaru Impreza STi, Mitsubishi Lancer Evo,
  • super sportowe, np. Porsche 911 Carrera 4, Porsche 911 Turbo, Audi R8, Lamborghini Gallardo, Nissan GT-R, Bentley Continental GT
  • auta luksusowe 4x4, np. BMW 5/7 xDrive, Porsche Panamera 4S, Mercedes E/S 4MATIC, Subaru Legacy, Volvo S80/V70 AWD, Audi A6/A8 Quattro,
  • VAN-y 4x4, np. Chrysler Voyager 4WD, VW Sharan 4MOTION,
  • rajdówki z lat 80., np. Lancia Delta HF Intergrale, Audi Sport Quattro S1, Ford Escort RS Cosworth,
  • wyczynowe S2000, np. Skoda Fabia S2000, Ford Fiesta S2000, VW Polo S2000, Abarth Grande Punto S2000, Peugeot 207 S2000,
  • wyczynowe WRC, np. Subaru Impreza WRC, Mitsubishi Lancer WRC, Toyota Corolla WRC, Ford Focus WRC, Peugeot 307 WRC, Citroen C4/Xsara WRC, Skoda Fabia WRC, Citroen DS3 WRC, Mini John Cooper Works WRC, Ford Fiesta WRC.

Największy wkład we wprowadzenie i spopularyzowanie napędów na cztery koła w samochodach osobowych mają firmy: Subaru (pierwsze auta wyprodukowane w latach 70.) oraz Audi (samochody 4x4 wprowadzone w latach 80.).

subaru impreza sti
Subaru Impreza STi to popularny sportowy kompakt często wykorzystywany w rajdach.

Budowa samochodów osobowych z napędem 4x4

Samochody z napędem 4x4 mają lepsze właściwości trakcyjne niż auta wyposażone w napęd na jedną oś. Dzięki temu sprawniej radzą sobie na zaśnieżonych i oblodzonych podjazdach oraz zapewniają dobre prowadzenie na śliskich nawierzchniach. Należy za to brać pod uwagę, że mały prześwit uniemożliwia im z kolei pokonywanie głębokiego śniegu czy zasp śnieżnych, tak jak przypadku samochodów uterenowionych z większym prześwitem lub terenówek.

Auta osobowe (w tym VAN-y i samochody luksusowe) mogą mieć różnego rodzaju napędy na cztery koła. W przypadku silnika zamontowanego przed przednią osią (poprzecznie), mamy zazwyczaj do czynienia z automatycznie dołączaną tylną osią. W sytuacji wzdłużnego umiejscowienia silnika, możemy mieć do czynienia z napędem stałym lub automatycznie dołączającym przednią oś.

Wszystkie osobówki z napędem na cztery koła, oprócz super sportowych i wyczynowych, mają taki sam prześwit jak auta osobowe z napędem na jedną oś, czyli do 155 mm.

Stały napęd 4x4

Samochód, który posiada stały napęd 4x4 realizowany przez centralny mechanizm różnicowy (np. poziomowane wyżej modele Audi Quattro, Mercedes 4Matic, modele z manualną skrzynią biegów Subaru S-AWD) w porównaniu do auta z napędem na jedną oś:

  • zapewnia lepszą trakcję w warunkach obniżonej przyczepności,
  • lepsza kierowalność w każdych warunkach (skuteczniejsza zmiana kierunku jazdy),
  • możliwość szybszej (oczywiście w granicach zdrowego rozsądku) i bezpieczniejszej jazdy niezależnie od panujących warunków na drodze,
  • napęd na obie osie działa przy każdej prędkości oraz może pracować przy ciągłym poślizgu kół (np. na długim, śliskim podjeździe w górach).

subaru impreza sti
Samochód z napędem 4x4 zapewnia lepszą przyczepność niezależnie od panujących warunków.

Automatycznie dołączany napęd 4x4

W przypadku auta z napędem 4x4, który jest dołączany automatycznie i realizowany za pomocą sprzęgła lepkościowego (np. VCU) lub sprzęgła ciernego wielotarczowego mokrego (np. BMW xDrive, Haldex), samochód ma lepszą przyczepność i efektywniej przyspiesza przy małych prędkościach niż ma to miejsce w przypadku auta z napędem na jedną oś.

Auto, w którym napęd 4x4 jest dołączany automatycznie nie zapewnia bezpieczniejszej i szybszej jazdy w każdych warunkach tak jak ma to miejsce w przypadku stałego napędu 4x4. Napęd na obie osie realizowany jest jedynie do prędkości 50-70 km/h.

Takie napędy służą głównie do rozpędzania pojazdu i sprawnego ruszania w warunkach niskiej przyczepności (lód, brudny asfalt, śnieg, mokry asfalt). Nie mogą pracować stale (np. na długich podjazdach), ponieważ w wyniku ciągłego poślizgu dochodzi do przegrzewania się sprzęgła dołączającego napęd drugiej osi.

skoda fabia wrc
Skoda Fabia WRC - jedno z aut wyczynowych z napędem 4x4.

Użytkowanie samochodów osobowych 4x4

Kupując samochód osobowy z napędem 4x4 warto wziąć pod uwagę swoje preferencje dotyczące prowadzenia samochodu.

Prowadzenie

Samochody z napędem stałym 4x4 zawsze prowadzą się neutralnie. Różnica w porównaniu do auta z napędem na jedną z osi z pewnością będzie widoczna. Przykładowo, jeśli ktoś przesiądzie się z Audi A4/A6 z napędem na przód do wersji Quattro, zniknie podsterowność, a w przypadku przesiadki z Mercedesa napedzanego na tylną oś do wersji 4Matic zniknie nadsterowność.

W przypadku auta z automatycznie dołączanym napędem na drugą oś także będą odczuwalne różnice w prowadzeniu. Samochody, w których dołączana jest oś tylna (m.in. Haldex) mają skłonność do podsterowności (prowadzenie jest podobne jak w aucie z napędem na przód). Analogicznie auta z dołączaną przednią osią mają skłonność do nadsterowności, czyli prowadzi się je podobnie jak auta tylnonapędowe.

Czy wiesz że?

Podsterowność to poślizg przedniej osi utrudniający skręcanie,

Nadsterowność to poślizg tylnej osi skutkujący zarzucaniem tylnej części samochodu.

mitsubishi lancer evo ix
Samochody z napędem na cztery koła są nieco cięższe i spalają więcej paliwa niż takie same modele wyposażone w napęd na jedną oś.

Eksploatacja

Każdy samochód osobowy 4x4 spala więcej paliwa niż taki sam model z napędem na jedną oś (średnio 1 litr więcej na 100 km). Ma także gorsze osiągi ze względu na większą masę o około 150 kg i większą liczbę wirujących elementów układu napędowego. Nieprawdą jest stwierdzenie, że auta z dołączanym automatycznie napędem na 4 koła palą mniej niż te ze stałym.

Osobówki z napędem na 4 koła mają mniejszy bagażnik niż te same auta z napędem na przednią oś. Dzieje się tak dlatego, że układ przeniesienia napędu na tylną oś oraz tunel na wał napędowy znajdują się wewnątrz kabiny.

Niektóre auta 4x4 mogą być 15-20 mm wyższe niż ich odpowiedniki jednoosiowe. Może to mieć niewielki wpływ na stabilność takiego samochodu podczas jazdy na zakrętach.

Ze względu na długi nawis przedni oraz tylny oraz bardzo mały prześwit nie zaleca się jazdy samochodem osobowym 4x4 w terenie. Ponadto, samochodu osobowego z napędem na jedną oś nie da się w żaden sposób przerobić na samochód 4x4.

W obecnie produkowanych autach osobowych z napędem na 4 koła kierowca nie ma możliwości sterowania napędem na cztery koła – nie może zablokować napędu międzyosiowo poprzez zablokowanie sprzęgła międzyosiowego lub centralnego mechanizmu różnicowego ani używać napędu tylko na jednej osi.

UWAGA!

W samochodzie 4x4 należy mieć zamontowane 4 koła w takim samym rozmiarze oraz 4 identyczne opony (model, podobny stopień zużycia bieżnika) z odpowiednim poziomem ciśnienia powietrza. Z artykułu o doborze opon do samochodów z napędem 4x4 dowiesz się między innymi czym grozi jazda autem 4x4 na oponach o różnej średnicy.

pen O autorze...

Dariusz Wojdas - mgr inż. mechaniki o specjalności samochodowej, absolwent Politechniki Śląskiej, Politechniki Opolskiej i Wyższej Oficerskiej Szkoły Samochodowej. Od siedemnastu lat licencjonowany kierowca rajdowy, ekspert od samochodów sportowych, terenowych i z napędem 4x4 (cywilnych, sportowych, rajdowych i wojskowych).

Podoba Ci się artykuł?
Daj nam plusa


Dziękujemy

Kopiowanie treści surowo wzbronione. Zobacz konsekwencje prawne
Komentarze
Re: Samochody osobowe 4x4 - charakterystyka
Maciek 2012-12-05 Odpowiedz

Cytat: "Ponadto, samochodu osobowego z napędem na jedną oś nie da się w żaden sposób przerobić na samochód 4x4." Panie magistrze, inżynierze, doktorze rehabilitowany, jakiś tam... Proszę najpierw zapoznać się z tematem, a dopiero później pisać takie pierdoły. http://www.youtube.com/watch?v=XylzffI2_zQ Aż chciałoby się powiedzieć, że polak potrafi, ale to akurat zrobili pepiki :) Pozdr

Dodaj komentarz
(Uwaga: Treść wpisu jest moderowana)

Informacje o plikach cookies


Dlaczego oponeo