W świecie wielkich wyścigów nazywane są wśród kierowców "czarnym złotem". Odgrywają nieocenioną rolę w drodze do zwycięstwa, zapewniając lepsze osiągi auta i podnosząc bezpieczeństwo zawodników.
Mowa oczywiście o profesjonalnym, wyczynowym ogumieniu. Dla laika wszystkie opony są okrągłe i czarne, ale tak naprawdę są to jedyne dwie wspólne rzeczy łączące zwykłe, dopuszczone do ruchu opony a te, które podziwiać możemy w sportowych zmaganiach. Przyjrzyjmy się zatem nieco dokładniej wyczynowym oponom oraz ich rodzajom.
Rola opon
W sportach motorowych załogi zgłaszające się do zawodów świadome są tego, jak wielką rolę odgrywa ogumienie. Mówi się, że ma tak samo wielkie znaczenie jak aerodynamika czy parametry silnika. Fakt ten tłumaczy, dlaczego do zawodów F1 czy rajdów WRC opony dostarcza tylko wybrany producent. W zależności od specyfikacji zawodów sportowych, opona bez względu na rodzaj nawierzchni czy pogody, ma za zadanie zapewnić jak najlepszą przyczepność. Aspekt ten sprawia, że w przeciwieństwie do "zwykłych" kierowców, którzy najczęściej zmieniają swe opony dwa razy w roku w zależności czy sezon jest letni czy zimowy, wyścigowe teamy czynią to bardzo często. Wyznacznikiem w tym wypadku jest wspomniana wcześniej nawierzchnia czy warunki atmosferyczne. Dlatego też w profesjonalnym sporcie samochodowym wyróżnia się całą gamę opon specjalnie dostosowanych do konkretnych warunków na trasie rajdu czy wyścigu. Przedstawmy zatem najpopularniejsze rodzaje ogumienia stosowanego w zawodowym sporcie.
Opony wyczynowe: opony typu slick można rozpoznać po charakterystycznym braku bieżnika.
Opona typu Slick
Opona typu Slick jest najpopularniejszą oponą, którą znamy ze sportów samochodowych a już na pewno z wyścigów torowych. Cechą charakterystyczną tego rodzaju opony jest praktycznie całkowite pozbawienie jej bieżnika i przeznaczenie do jazdy po nawierzchniach asfaltowych. Na pierwszy rzut oka wydaje się, że opona ta jest całkowicie "łysa" ale wbrew pozorom jest to jej wielką zaletą a nie wadą. Ze względów regulaminowych w popularnych w Polsce rajdach, opony te muszą być wyposażone w niewielkie nacięcia. Wyróżnia się wiele rodzajów pospolitych "slicków" a stosuje się je w zależności od rodzaju asfaltu, temperatury nawierzchni czy tego, iż miejscami nawierzchnia może być mokra.
Aby ta przeznaczona na asfalt opona spełniała się w stu procentach, musi ona pracować w ściśle określonych parametrach. Optymalną temperatura pracy jest wartość ponad 80 stopni Celsjusza. Po przekroczeniu tej granicy, opona staje się wręcz kleista, zapewniając idealną przyczepność na asfaltowej nawierzchni. Ciekawostką jest również to, iż wraz z uzyskaniem optymalnej temperatury, zwiększa się jakże ważne w oponach ciśnienie powietrza i to o wartość bliską 1 bara!
Do słabszych stron tego typu ogumienia należy przede wszystkim bardzo mała przyczepność na mokrych nawierzchniach. Właśnie ten czynnik jest decydującym, dlaczego opony te nie mogą być stosowane do codziennego użytku.
Opony wyczynowe: w zależności od nawierzchni na której odbywa się wyścig lub rajd, dla poprawy osiągów dobiera się różne opony.
Opona deszczowa
Popularne deszczówki, znaczone jako opony "Rain" czy "Wet", przeznaczone są, jak sama nazwa mówi, do jazdy po mokrej nawierzchni. Wykonane z bardzo miękkiej gumowej mieszanki charakteryzują się ogromną ilością nacięć oraz długimi rowkami odprowadzającymi wodę. Opona ta z wyglądu przypomina ogumienie używane przez kierowców na co dzień, jednak materiał, z jakiego jest wykonana znacznie różni się od tego z seryjnych opon. Specjalnie zaprojektowany, głęboki profil sprawia, że opona ta pozwala uzyskiwać ogromne prędkości na mokrych nawierzchniach i wręcz doskonale radzi sobie ze zjawiskiem akwaplanacji (aquaplaning) czyli utratą przyczepności podczas jazdy po mokrej nawierzchni. Profesjonalna opona deszczowa a raczej jej wykonanie ze wspomnianej, miękkiej mieszanki sprawia, iż bardzo szybko zużywa się podczas dynamicznej jazdy po suchej nawierzchni. Optymalna temperatura pracy opony typowo deszczowej to maksymalnie 60 stopni Celsjusza. Powyżej tej granicy do użytku wchodzą opony typu "Intermediate" skutecznie wypełniające lukę między suchą a całkowicie mokrą nawierzchnią.
Opona szutrowa
Ten rodzaj ogumienia wyczynowego to przede wszystkim bardzo wysoka odporność. Opony szutrowe stosowane w rajdach samochodowych są najbardziej narażone na uszkodzenia ze względu na bardzo trudną nawierzchnię do której są dostosowane. Również tutaj wyróżnia się typy opon szutrowych w zależności od tego czy mają być stosowane na nawierzchniach piaszczystych, kamienistych, suchych czy mokrych. Doświadczenia z pracy w rajdach z oponami szutrowymi bardzo często wykorzystuje się do produkcji ogumienia przeznaczonego dla samochodów terenowych i pospolitych SUVów. Duża głębokość bieżnika wpływa dodatnio na trwałość opony i odporność na uszkodzenia ale znacznie utrudnia poruszanie się po innej nawierzchni aniżeli wspomniane, szutrowe drogi.
Opony wyczynowe: pomiar temperatury toru przed wyścigiem.
Opony na śnieg oraz lód
Dla producentów wyczynowego ogumienia, ten rodzaj opon to nie lada wyzwanie. Na przykład osławiony Rajd Monte Carlo to trasy, gdzie droga jest miejscami sucha a miejscami ośnieżona i oblodzona. Aby poradzić sobie z tym problemem dostawcy opon dla rajdowych zespołów oferują opony zimowe z możliwością montażu kolców oraz typowe, bardzo wąskie ogumienie z kolcami przeznaczone na przykład do pokonywania oblodzonych tras, takich jak chociażby rajdu Szwecji. Bardzo wąski rozmiar opony ma na celu zwiększanie nacisku na nawierzchnie i tym samym zapewnienie lepszej przyczepności w tak trudnych warunkach. Stosowanie opon okolcowanych, podobnie jak "slicków" jest zabronione w ruchu publicznym w Polsce.
Nie tylko dla zawodowców
Na rynku opon dopuszczonych do użytku publicznego coraz częściej pojawiają się opony sportowe. Stanowią one skuteczne wypełnienie luki pomiędzy standardowym ogumieniem a profesjonalnymi oponami wyczynowymi. Cechą charakterystyczną jest ich szerokość, oraz bardzo płytki profil. Trend panujący szczególnie wśród młodych kierowców, pragnących przenieść swoje wyścigowe marzenia na publiczne drogi znalazł swoje odzwierciedlenie wśród producentów sportowego ogumienia. Często wiele nowych modeli samochodów wyposażanych jest w sportowe opony. Warto jednak zauważyć, iż dostępne i dopuszczone do ruchu sportowe „gumy” wcale nie muszą zapewniać stuprocentowego bezpieczeństwa. W sytuacji, gdy na suchej nawierzchni, doskonale zapewnią przyczepność, to na mokrej drodze mogą stanowić pewne niebezpieczeństwo. Podczas opadów deszczu efekt aquaplaningu dosięgnie użytkowników sportowych opon już przy niewielkich prędkościach. Opony te są zatem dedykowane z myślą o kierowcach, którzy swe możliwości sprawdzać będą na suchej nawierzchni lub wyścigowych torach. W miesiącach letnich mogą stanowić niemałą frajdę dla amatorów sportowej jazdy ale na jesień, zimę czy wczesną wiosnę, opony zimowe będą doskonałą i bezpieczną alternatywą.